L-Istorja tal-Istatwa ta’ Marija Bambina tan-Naxxar
In-Naxxar huwa magħruf bħala l-ewwel raħal li emmen, u proprju minn hawn tibda waħda mill-isbaħ stejjer ta’ devozzjoni lejn il-Verġni Marija taħt it-titlu tat-Twelid tagħha, Marija Bambina.
Għal sekli sħaħ, il-Parroċċa tan-Naxxar kienet l-unika parroċċa f’Malta ddedikata lit-Twelid tal-Verġni Marija. Sal-lum, Marija Bambina tibqa’ fil-qalba tal-ħajja spiritwali, reliġjuża u kulturali tal-poplu Naxxari, li minn ġenerazzjoni għal oħra kompla jkabbar id-devozzjoni u l-imħabba tiegħu lejn il-Patruna.
Il-Wasla tal-Istatwa
L-istatwa titulari ta’ Marija Bambina waslet fin-Naxxar fis-sena 1726.
Maħduma fl-injam u indurata bid-deheb, kollox jindika li l-istatwa x’aktarx inħadmet f’Ruma, iċ-ċentru tal-arti Barokka ta’ dak iż-żmien, u minn hemm waslet f’Malta permezz tal-port ta’ Napli.
Kienet il-Fratellanza tar-Rużarju li kkummissjonat din l-opra prezzjuża, li maż-żmien kellha ssir waħda mill-akbar teżori devozzjonali u artistiċi tan-Naxxar.
Is-sena 2026 timmarka tliet mitt sena minn meta din ix-xbieha artistika waslet fin-Naxxar u sabet darha f’nofs il-poplu li minn dejjem ħabbha u qiemha b’devozzjoni kbira.
L-Istatwa tal-Foqra
In-Naxxar tal-1726 kien ferm differenti mir-raħal li nafu llum. Kien meqjus bħala wieħed mill-ifqar irħula ta’ Malta, tant li kien hemm żmien meta tlieta minn kull erbgħa mill-abitanti kienu jgħixu f’kundizzjonijiet ta’ faqar kbir u ma kellhomx lanqas għaxja ta’ lejla.
L-istatwa, fiż-żmien bikri tagħha, ma kinitx imżejna bil-ġid u r-rikkezzi li naraw fuqha llum. Minflok l-induratura bid-deheb, kienet mgħottija b’saff sempliċi ta’ verniċ.
Madankollu, dan bl-ebda mod ma jnaqqas mill-imħabba u d-devozzjoni li l-poplu Naxxari dejjem wera lejn il-Patruna tiegħu. Kien żmien ta’ diffikultajiet kbar, iżda propju f’dawn iċ-ċirkustanzi, Marija Bambina saret għajn ta’ faraġ, tama u fiduċja għal ħafna familji Naxxarin.
Marija Bambina fil-Mumenti Diffiċli
Matul is-snin, kull darba li l-poplu Malti u dak Naxxari għaddew minn żminijiet ta’ biża’, mard u tiġrib, il-ħarsa tagħhom daret lejn il-Verġni Marija.
Fl-1837, wara l-imxija tal-kolera li laqtet lill-gżejjer Maltin, saret purċissjoni ta’ ringrazzjament sal-Mellieħa, bħala turija tal-fidi u d-devozzjoni tal-poplu.
Fl-1886, waqt sensiela ta’ terremoti li heżżu lill-gżejjer Maltin, l-istatwa titulari tpoġġiet quddiem il-poplu fil-knisja. Il-komunità Naxxarija nġabret fit-talb, titlob il-ħarsien u l-ħelsien minn kull periklu u tiġrib.
Dawn il-ġrajjiet juru kif, tul is-sekli, Marija Bambina ma kinitx biss xbieha titulari, iżda saret punt ta’ riferiment għall-fidi u t-tama tal-poplu.
It-Tiżjin tal-Istatwa
Matul is-seklu dsatax u dak ta’ wara, id-devozzjoni lejn Marija Bambina kompliet tikber, u magħha kiber ukoll ix-xewqa li l-istatwa tkun imżejna b’opri ta’ arti u sengħa li jirriflettu l-imħabba kbira tal-poplu Naxxari lejn il-Patruna tiegħu.
Fl-1894 saret l-ewwel induratura sħiħa tal-istatwa, filwaqt li sena wara, fl-1895, ingħatat kuruna ġdida.
Matul is-snin ta’ wara komplew jiżdiedu diversi ornamenti prezzjużi, fosthom kullana tad-djamanti, bankun artistiku, bradella, raġġiera tal-fidda u elementi oħra ta’ valur artistiku u storiku.
Dawn l-opri, flimkien mal-istatwa nnifisha, illum jagħmlu lil Marija Bambina waħda mill-aktar opri artistiċi u devozzjonali importanti li jinsabu fil-knejjes Maltin.
Il-Pavaljun Leġġendarju
Fost l-opri artistiċi l-aktar marbuta mal-festa u mal-istatwa ta’ Marija Bambina hemm bla dubju l-pavaljun maestuż tagħha.
L-idea għall-pavaljun kienet tal-Kaptan Robert Mizzi, li kien ukoll ex President tas-Soċjetà Mużikali Peace. L-opra ngħatat bħala rigal mill-Markiż John Scicluna fis-sena 1927, u għalhekk fl-2027 tkun qed tfakkar mitt sena mill-eżistenza tagħha.
Magħmul minn bellus rikk u mżejjen b’rakkmu fin bid-deheb, skultura artistika u kuruna tal-fidda, il-pavaljun huwa xhieda tal-livell għoli ta’ sengħa u arti li dejjem akkumpanja d-devozzjoni lejn Marija Bambina.
Sal-lum, huwa meqjus bħala wieħed mill-isbaħ u l-aktar pavaljuni prestiġjużi li nsibu fil-gżejjer Maltin.
Il-Pedestall tal-Fidda
Fl-1960 ġie maħdum il-pedestall tal-fidda li fuqu llum naraw lill-istatwa titulari fil-purċissjoni solenni.
Din l-opra artistika hija mżejna b’diversi figuri bibliki, fosthom Ruth, Ester, Abigail u Ġuditta, li jagħtu lill-pedestall valur artistiku u reliġjuż partikolari.
Sena wara, fl-1961, Marija Bambina ħarġet għall-ewwel darba fuq dan il-pedestall waqt il-purċissjoni solenni tal-festa.
In-Niċċa
Fis-snin sebgħin inbniet in-niċċa li llum isservi bħala d-dar permanenti tal-istatwa titulari matul is-sena.
Iddisinjata mill-artist Malti Emvin Cremona, l-opra damet diversi snin biex titlesta u tat lill-istatwa post denju fejn tkun esposta u meqjuma mill-poplu matul is-sena kollha.
In-niċċa saret parti integrali mill-identità artistika tal-knisja u mill-ambjent li fih il-poplu Naxxari jiltaqa’ mal-Patruna tiegħu.
It-Tmienja ta’ Settembru
Għan-Naxxarin, it-Tmienja ta’ Settembru hija ferm aktar minn sempliċi festa.
Hija l-jum solenni ddedikat lill-Patruna tagħhom, il-jum li fih il-komunità kollha tingħaqad biex tonora lil Marija Bambina u tesprimi l-fidi u d-devozzjoni tagħha.
Fl-istess waqt, it-Tmienja ta’ Settembru hija wkoll Jum il-Vitorja, li jfakkar diversi rebħiet storiċi tal-poplu Malti u t-twemmin li l-Verġni Marija kienet ta’ kenn u ħarsien għall-gżejjer tagħna.
Kull sena, eluf ta’ nies jingħaqdu fit-toroq storiċi tan-Naxxar biex jakkumpanjaw lill-istatwa titulari fil-purċissjoni solenni. Fost innijiet Marjani, il-ħoss tal-qniepen, l-atmosfera tal-festa u l-mużika tas-Soċjetà Mużikali Peace, id-devozzjoni lejn Marija Bambina tkompli tgħaddi minn ġenerazzjoni għal oħra.
Tliet Mitt Sena ta’ Storja u Devozzjoni
Għal tliet mitt sena, l-istatwa ta’ Marija Bambina ma kinitx biss opra artistika ta’ valur kbir.
Hija saret simbolu tal-identità Naxxarija.
Saret xhieda ħajja tal-istorja ta’ poplu.
Saret patruna, omm u għajn ta’ faraġ għall-ġenerazzjonijiet kollha li kibru bid-devozzjoni lejha.
U fuq kollox, saret il-qalb spiritwali tal-komunità Naxxarija.
Tliet mitt sena wara l-wasla tagħha fin-Naxxar, l-imħabba lejn Marija Bambina għadha ħajja bħal qatt qabel.
Għax għal kull Naxxari, illum bħal mitt sena ilu, tibqa’ dejjem...
Marija Bambina, Viva l-Patruna tagħna!
Filmat: Dokumentarju | 300 Sena Fostna n-Naxxarin
Ħajr lill-Josmar Muscat tar-ritratt